پسرم سلام. امیدوارم وقتی این یاد داشت ها به دستت می رسد، شاد باشی و خرم و سلامت. نمی دانم من آن روز کجا و جطور خواهم بود ولی این را خوب می دانم که اگر آن روز باشم و آن لحظه را درک کنم، حتما قصه بخشی از روزگار جوانی ام را برایت تعریف خواهم کرد. خیلی کلیشه وار دستت را خواهم گرفت و مثل دو تا مرد به زیر سایه ی درختی (اگر درختی در آن روزگار مانده باشد) می رویم و برایت خاطره ها تعریف میکنم و قصه ها از آن سالهایی که من در آن جوان بودم و در میانه دهه دوم زندگی. پس اگر اجازه دهی، الان بگذرم از بخشی از حرفها و نوشتن آن ها را به امید آن سایه مردانه ی  زیر درخت رها کنم. باشد که لحظه سایه را هر دو درک کنیم به همانگونه که دوستش داریم.

پسرم اگر شروع کردم به نوشتن این حرفها برای تو، فکرش شاید چند وقتی در سرم بوده است. اما کمی طول کشید تا فکر به عمل برسد و دست به قلم ببرم. و هدفم از نگارششان هم چیزی نیست جز این که کمی با هم بیشتر حرف بزنیم، حرفهایی که از جنس زمان نیستند و حصار زمان را در می شکنند. چه آنکه در روزگاران نامه نوشتن از بعد مکان بوده است و این نامه های من از بعد زمان زاییده شده است. بگذریم. پ

این روزها پدرت دارد چیزهایی یاد میگیرد که دانستن آنها خیلی گران بوده است و پدرت برای آنها خیلی پرداخت کرده است. خوب یا بد، درست یا غلط حیف است که تو ندانی. یادم هست همیشه پدرم ،که میشود پدربزرگ تو و عمرش هزار هزار سلامت و شاد باد، قصه ای تعریف میکرد از روزگار نوجوانی خودش و آب انبارهای آن روزگار که آنقدر پله داشتند که جوان برومند را به بارها توقف در میان مسیر وا می داشتند تا نفسی تازه کند و مشتی آب خنک بنوشد و کوزه ای اگر دارد پر. پدرم با اشتیاق عجیبی تعریف میکرد که روزی که قصد پیمودن آب انبار داشته است پیرمردی به او می رسد و کوزه ای دستش می دهد و "پسرم اگر این کوزه را برایم از آب انبار پر کنی به تو نصیحت خوبی خواهم کرد". پدرم هم که تشنه یادگیری بوده است کوزه سنگین مرد را از آب انبار پر میکند و از آن هزار پله نفس گیر بالا می کشد به امید نصیحت و آن نصیحت این بود که "هر وقت خواستی نان و ماست بخوری، نانت را این شکلی کن". قسمت "این شکلی" اش در روایت های پدرم همیشه تصویری منتقل می شد ولی برای تو باید بنویسم که منظور پیرمرد قیف مانندی بوده است از نان! و همین. تمام شد. رنج پیمودن سنگین پله ها با کوزه سنگین دیگری، حاصلش یک نصیحت مانندی بوده است که بیشتر به زرنگی و رندی پیرمردی اشاره میکند تا آداب ماست خوردن! ولی خب این ماجرا اگر برای پدرم نصیحت نشد، برای من شد. منی که اکنون دارم برای تو، پسرم، یادداشتی می نویسم، رنج پیمودن پله هایی سنگین را طی کرده ام و نصیحتی که گرفته ام را مجبورم با آب و تاب نقل کنم برای پسرم که اگر این کار را نکنم احساس خسران دلم را تیره خواهد کرد.

پسرم در زندگی همیشه و همه وقت در حال تصمیم گرفتن و انتخاب کردن هستی. اصلا زندگی مجموعه ای از این انتخاب ها است. این ماجرای انتخاب آن قدر بزرگ است و آن قدر موثر است که فرق پیامبران و گمراهان شاید در دقت انتخاب هاشان باشد. هر انخاب مثل مسیری است که راهی جدا و متفاوت از انتخاب دیگر طی میکند. راهی که هم مقصد و هم مسیرش می تواند متفاوت باشد. و سختی کار آنجایی برجسته می شود که همین مقصد و مسیر ملاک تصمیم ما در مورد انتخاب هایمان است و سعادت یا شقاوت هر کسی در ادامه انتخاب هایش است؛ و از آن سخت تر و بدتر اینکه کسی در آغاز راه، درست نمی داند این مسیر چگونه به کجا می رسد. در هر قدم راهی است و انتخابی و مسیری و هر مسیری به دنیایی متفاوت. این تفاوت ها آنقدر وسیع اند که هر بار می شود از سیاه سیاه تا سفید سفید را برگزید. فقط باید چشمت را کمی بیشتر باز کنی. خوب که نگاه کنی دایره وسیع این جهت ها را می بینی که پیچیدگی دنیای دنی را خوب توی چشم می زند. حرفهایم طولانی شد و شاید خسته ات کند. بگذارم بروم و اصل مطلب را برایت زودتر برسانم.

پسرم، در زندگی همیشه انتخاب وجود دارد. و اگر گاهی بین چند انتخاب ماندی، صبر کن. بنشین و خوب فکر کن و سعی کن مسیر پیش روی هر انتخاب را تا جایی که چشمت کار میکند وا کاوی. و بعد از آن تمام آنچه از خودت میدانی را بیاور. اینکه چه هستی و چه دوست داری باشی و چه باید باشی. این ها را با آن مسیر پیش روی هر انتخاب مقایسه کن و خوب بسنج. آن گاه است که می توانی انتخاب کنی. همه اینها را گفتم تا به اینجا برسم که وقتی تمام فکرت را کردی و مسیری را انتخاب کردی، چشم هایت را ببند و وارد آن مسیر شو. کمی که رفتی چشم باز کن و هرگز هرگز هرگز به پشت سرت نگاه نکن. در انتخابت مصمم باش و بدان که ان چیزی که انتخاب کرده ای بهترین است. بدان که هر بار که به عقب نگاهی بیاندازی، مقصدت از تو دورتر خواهی شد و اگر خدای ناکرده آگاه نباشی و هوشیار نشی ممکن است تمام عمرت سرگردان راه ها باشی و مقصد همیشه دور. وقتی تصمیمی را گرفتی، با جدیت ادامه اش بده تا به مقصد برسی. در مقصد دوباره فرصت انتخاب هست. هیچ وقت هیچ وقت به آنچه از سایر مسیرها به گوشت میرسد توجهی نکن که آنچه تو می شنوی فریبی است ساختگی، زاییده میل به تفاخر آدم ها. پس با جدیت قدم هایت را در مسیرت محکم بردار و بشتاب. مقصد منتظر است. برنده کسی است که مقصد نهایی اش، آخرین مقصدش درست باشد.

ماندن در تناقضات و تعارضات و درگیری های روزمرانه زندگی، توصیف یک خطی حال و روز این روزهای پر کار خستگیزای دل نشین من است شاید. هزار هزار سوال است که تازگی ها، پا باز کردهاند به میانه سفره ای که زندگی وار برای خودم پهن کرده ام و دارم مادرانه، می چینمش.

زندگی روی مرز زندگی، زندگی روی مرز زنده بودن، زندگی با حداقل های یک انسان. یک انسانی که خودمم و حداقل هایی با مقیاس خودم، اما مرز و مرز و حداقلی که حس می کنم دارد دوست داشتنی می شود!

با همه این ها، دلم گرم است، عجیب هم هست. دلم قرص شاید هم باشد، یعنی این طور حس میکتم که نگرانش نیستم. این روزها... -نخ نما شده ای "این روزها" دوستت ندارم!-. دلم تازگی ها -تازگی ها، تازه تر است از این روزها، تکه ای از این روزها ها را هم دارد، کار من را راه می اندازد- بزرگ شده است انگار و عجیب عاشق شده است انگار. امشب پل صیاد را که نگاه میکردم، بر عکس روزهای قبل از دیدنش لذت میبردم! امشب بی خودکی خندیدم! و بین یک سری آدم های رسمی من برای خودم خاطره تعریف می کردم و ریز می خندیدم و فرقی نمیکرد و اهمیتی نداشت که چه میشود! داشتم زندگی می کردم امشب! شیر بی اشکم و یال و دم من تازگی ها آواز هم می خواند و دل داده است به زندگی. شیر بی اشکم و یال و دم من، تازگی ها زندگی اش را چرخانده است سمت تغییر. زندگی اش را دارد می تازاند، هی زده است این زندگی الاغ را ؛).

به نظر حق طبیعی هر ذی حیاتی است که یک بنی بشری باشد خیرش را بخواهد! باور کنید امشب اساسی داغان و بی اعصاب هستم! نمی شود که اینطوری! دور و برت را که نگاه میکنی، همه (تقریبا همه) آنهایی که هستند فقط و فقط هستند! همین. و این خیلی مسخره است. خیلی مسخره است که آدمها در ارتباطاتشان خنثی باشند و به هیچ دردی نخورند. یادم است ده سالی پیش بود که یک نرم افزار در پیتی پیدا کرده بودم و کلی ازش خوشم آمده بود. این نرم افزار در پیت اینجوری بود که یک جمله برایش تایپ میکردی و آن جواب می داد. اکثرا هم چرت و پرت می گفت. یعنی حرفهای بی ربط می زد. ولی خب آن روز ها جالب بود. دوستی ها و آدمهای این روزها هم من را یاد آن نرم افزار انداخت. آدمهایی که فقط هستند و اصلا کاری به کارت ندارند. برای آن نرم افزار مهم نبود که برایش چه می نویسی، یک جواب میداد فقط. جوابی که شاید تصادفا همدردی یا همشادی (!) تویش بود، ولی یک همدردی و همشادی خالی! یک پوسته، یک روبنده! دقیقا شرح حال دوستی ها و آدمهای این دوره زمانه! فقط یک جوابی میدهند، یک حرفی، یک واکنشی، فقط برای اینکه داده باشند!

باور کنید کلافه میشوم و حالم به هم میخورد از این سبک زندگی. باور کنید. باور کنید من تمام تلاشم را میکنم که مشکل دوستم مشکل من باشد و شادی دوستم شادی من! شاید موفق نشوم ولی حداقل اش این است که تلاشم را میکنم. به مسائلشان فکر میکنم، وقت میگذارم و طوری که انگار مشکل خودم است نگاهش میکنم. عرض کردم شاید موفق نشوم، ولی حداقلش این است که تمام تلاش را میکنم که این طوری باشد. 

بعد منی که این سبک زندگی را دوست دارم، در آن سبک زندگی پوسته ای، حالم به هم می خورد. 

پی نوشت: استثنا همیشه بوده است، استثناها خودشان میدانند کی ها هستند، دیگر لازم نیست من اسم ببرم. ولی به من حق بدهید که با وجود همه این استثناها، باز هم غر غر کنم! چون استثنا اسمش رویش است، استثنا است. و ما در دنیایی زندگی میکنیم که استثناها، اسنتثنا هستند! 

گاهی بودن در اقلیت را دوست دارم. اقلیتی که ناشی از فکری باشد و علتی. بودن در اقلیتی ریشه دار که بشود پایش ایستاد و برایش دلیل آورد و حتی حرض خورد و عصبانی شد و داد زد. این نوع اقلیت که قابلیت دفاع داشته باشد، حتما باید قابلیت عرضه هم داشته باشد. وگرنه مشروعیت خود را از دست خواهد داد و آن ریشه مدللی که دوست دارم داشته باشد از بین خواهد رفت.

الان هم در اقلیت هستم. اقلیتی که قدرت ابراز دارد و می تواند راحت در خیابان راه برود. اقلیتی که قابلیت اشاعه دارد. اقلیتی که رانده شده است از دو اکثریت. رانده که نه، از عدم توافق با دو اکثریت به اقلیت سوم کشیده شده است. 

ایراد کار اقلیت ها و اکثیرت در این است که کم پیدا میشوند اعضای اکثریتهایی که حتی بخواهند فکر کنند. البته باید گفت که این روزها فکر کردن هم یک ادا شده، یک مد، نمایشی برای افزایش جذابیت و دیده شدن. و خب این نمایش قبلترها و در نسلهای قبلتر هم بوده است فقط توفیرش اینجاست که آن روزها، کسی که ادعای فکر کردن داشت و نمایش تفکر را بازی می کرد، راستی داشت و تفکر را بزک صورتش نکرده بود. مطالعه داشت، بحث و جدل داشت و واقعا تفکر داشت! حالا اینکه به نتیجه اشتباه یا نه کاملا درست میرسید به کنار، حداقل فکر می کرد.

الان که اکثریت ها، فقط ادا دارند، نقش بازی میکنند الکی. قلنبه حرف زدن هم مد شده است. در این فضا، نمی توان رشد کرد. نرخ اثر فکر آنهایی که فکر هم میکنند کاهش یافته. خب این اصلا خوب نیست. مثل موریانه ای است که دارد مغز ستون مملکت را می خورد. موریانه نه ناشی از برنامه ریزی دولت اول و دوم و سوم و الم است، نه سیاست نظام است، نه به آموزهای درست یا غلط دینی کار دارد، نه ناشی از دهالت نظامیون در اقتصاد است، نه واسطه ممنوعیت تصویر جیگر ایجاد شده است! صرفا و صرفا اراده خواسته و آگاهانه ملت است. ملتی که با غرور نا به جایش، باد کرده است. این غرور و نابجا و باد هم نه ناشی از دولتها است نه ناشی از نظام ها، نه فرهنگ ها و نه دین ها! اراده دانسته شده و آگاهانه ملت است. تاریخ را ورق بزنید تا ببینید که توهم چه بالاها که بر سر این مملکت نیاورده! از رستم فرخزاد و سعد ابی وقاص بگیرید تا فتحعلی شاه و ژنرال پاسکویچ روس و امروز هم که همه توهم دارند. (همه، صرفا و صرفا افراد عادی در کوچه و خیابان است).

زلزله، درد است.

وحشی است نامرد، می درد و می رود.

*

تمام یک زندگی، مجموع همه خاطره ها و آرزو، همه ی آراستن ها و گرد گرفتن ها و دل خوش کردن ها... همه را باید بدهی به زلزله و یک پتو بگیری، چندتایی آب معدنی و کنسرو سرد.

*

خدایا، همه حکمتت را شکر، اما زلزله ات را نمی فهمم.

زلزله را، آن وقت ها که سنک و خاک ایران شکل میگرفته، در بن این سنگ و خاک تپانده اند و تحویل داده اند به ما. آذربایجان و اردبیل و شمال غرب که می  لرزد، زیاد به روی خودمان نمی اوریم. خب خدا را شکر. همه اش 300 نفری تلفات داده. اصلا اوووووه کو تا آذربایجان. ما که خیلی دوریم. ما که نلرزیدیم!

تهران به عدد سوپرمارکت هایش گسل دارد! تهران که بلرزد اوضاع فرق خواهد کرد. به قولی آن تو بمیری دیگر از آن تو بمیری ها نیست! تهران اعصاب ندارد، خسته شده است از این همه بار. تهران که بلرزد، 7.2 خواهد لرزید. کم آسیب ترین منطقه، حدود 30 درصد تخریب خواهد داشت. تا 90 درصد هم داریم. زیاد هم دور نیست. مرکز شهر است. تهران که بلرزد، میلیون ها کشته خواهیم داد. حرف از 300 تای اذربایجان و سی چهل هزارتای بم نیست. تهران شش هفت میلیون کشته خواهد داد. تهران که بلرزد خوش به حال کسی که زیر آوار می ماند و تمام می کند. هر کس در دو سه ساعت اول پس از زلزله از شهرخارج شد، جانش را به در برده. باقی یا در 10-12 ساعت بعد زلزله خواهند سوخت (حتی اسفالت کف خیابان ها هم آتش خواهند گرفت) یا از دود سمی ایجاد شده خفه خواهند شد. اگر کسی باز هم جان سالم به در ببرد، وبا و طاعون است که در یک هفته اول غوغا خواهد کرد. تهران که بلرزد، دنیا باید بروند انتقال خون، خون بدهند تا بعد که آتش خاموش شد و دودها رفت و سمپاشی هم کردند که طاعون و وبا از بین برود... اصلا آن وقت دیگر خونی لازم نیست. باور نمیکنید این سندش. جدول را نگاه کنید خواهید فهمید. نوشته هایش هم کار من و امثال من نیست.
آزانس همکاری های بین المللی ژاپن (جیکا) سال 80 آمد و این کارها را برای ما کرد و این داده ها داد. بد نیست بدانید که آن تصور همیشگی که ما از بچگی داشتیم که زلزله را نمی شود پیش بینی کرد، مدتهاست برای ژاپنی ها به خاطره تبدیل شده. آنها چند روزی قبل زلزله از آمدنش با خبر می شوند. راه دوری نرویم. همین ترکیه که بغل دست خودمان نشسته و دارد موی دماغ میشود، 6 ساعت قبل زلزله از وقوعش با خبر می شوند. حالا تهران نشین ها هی بروند و کلاس بگذارند و ادا در بیاورند و اهن و تلپ داشته باشند. حالا هی ملت جوگیر ایرانی بریزند در این شهر مسخره. فقط آمار کشته ها را بالا خواهید برد و یک رکورد دیگر به نام ایران ثبت خواهید کرد: «بیشترین تلفات تاریخ بشر از سوانح طبیعی». البته زمان حضرت نوح را نمی دانم چند نفر وجود داشته است. ولی اگر زمان نوح بیشتر از 7 میلیون نفر غرق شده باشند، باید رکورد خفن ایرانی ها را به «بیشترین تلفات بشر از سوانح طبیعی از طوفان نوح تا کنون» تغییر داد.

باخت چیز بدی نیست. تجریه می آورد. خوب است. پل پیروزی است. باعث می شود آدم ها بزرگ شوند و چیزهای خوبی یاد بگیرند و خیلی اصلا باخت و شکست و له شدن و قهوه ای شدن چیز مفیدی است. قبول. همه این زرت و پرت ها و و خزعلات درست. اصلا شکست خوب، اصلا پل پیروزی. اصلا هر چی آن آدمهای سیر خوشی زیر دل زده میگویند همان است. اما... اما دارد این باخت. اما دارد.

توله شیر، وقتی دارد بزرگ می شود، سر به سر شغال و روباه هم می گذارد. آن وقت گاهی شغال از پست فطرتی و روباه از بد طینتیشان استفاده میکنند و گاهی شیرچه داستان ما را گازکی می گیرند و شیرک ناز داستان ما، آن بزاق بدبوی شغال و روباه را که حتی دندانشان به پوست هم نرسیده، زخم میداند و شیون می کند و ناله که آی باختم و شکست خوردم. بعدتر که مادرشیر یا پدرشیر یک مرهم لیـــــس بر چندش شغال و روباه بکشند و یک دست محبت و قدرت را بر سر شیرکچه ما بگذارند، بچه شیر ما، شیر می شود و بزرگ می شود و شیرتر میشود و دیگر یاد میگیرد که به شغال و روباه نبازد. کمی که گذشت و باز هم شیرک ما بزرگتر شد یاد میگیرد که اصلا شیر کجا و شغال کجا؟! شیر اگر به جنگ شغال برود، پست است، زشت است، اهریمن است. اینجا دیگر اصلا جنگی نیست که بخواهد باختی باشد. شیر، به نفس شیر بودنش پیروز است.

حال آن شیرک داستان ما را نگاه کنید. نگاه کنید که بزرگ شده و رییس گله ای شده و شیر مردی شده است برای خودش. حالا که امروز شیرک ما را دیدید این را هم ببینید که شیرک دیروز ما و شیر امروز ما، به شغالی ببازد. حالش را درک میکنید؟!! خوب به حالش فکر کنید. نگاهش کنید و دورش قدم بزنید. حتی پلک هم نزنید تا نکند لحظه ای فوت شود... درد دارد؟!

*

حکایت آن لحظه های بد آخر، حکایت این روزهای من است.

دوست دارم لنگ دنیا را بگیرم، بچرخانمش و محکم بر زمین سفت گرم بکوبمش! اینطوری شاید دنیا لنگ شود و بشود این نوع بی مزگی ها و مسخرگی ها و کثافتی ها و جنایتی هایش را به حساب پدر جدش تیمور گذاشت! در غیر این صورت سخت خواهد بود توجیه دنیا!

دنیا، مگر که از نوادگان تیمور لنگ باشد که اینطور لنگ میزند و بر همه خوبی ها لگد و شمشیر؛ و گرنه از دنیایی که نواده آدمی حسابی باشد بعید است کثافت باشد. دنیایی که اصلا هم لنگ نیست. همه چیزش رو به راه است و درست و حسابی و میزان. تازه خیلی جاها و چیزهایش هم هنوز آک آک است. 

این همه خودمان را کشتیم و اهن و تلپ کرذیم و منم منم داشتیم و شاخ غول شکستیم، تازه عدد یکان شمارنده سالها، آن هم به شمسی، دارد یکی تکان می خورد! عددی که تا جایی که ما شمرده ابم اش 1390 تا الان بوده است و ابن حوالی قرار است یکی دیگر شمرده شود! همش یکی! یکی از کلا 1390 تا! 1390 تایی که در مقابل زمان صفر است، صفر مطلق. حالا من همین یکی را طی کردم کلی افاده کردم که آی دنیا بیایید و ببینید که فلان بن فلان، جفت شاخهای غول روزگار را شکسته و داد و بی دادمان را به گوش فلک رسانیدم از سختی زندگی و از نامردی فلک غدار و از مصائبی که بر ما گذشته است! زرشک واژه خوبی است. به مثل مرغی را ماننده ام که تخم کرده و به گمانش زمان در ان لحظه ایستاده است و نظر به بسط دنیا دارد از انتهای مرغ؛ و مرغ تا کائنات را از خلق بی نظیر خود خبر نکند آرام و قرار نخواهد داشت و رسالتش در حق بشر روی زمین مانده و قد قد قدا ها در طاق آسمان خواهد پراکند تا خطیرترین رویداد زمان را اطلاع رسانی کند! آری، مرغانه (الف و نون و هه مربوط به تشبیه است و ربطی به تولیدات خوراکی مرغ ندارد!) یک سال، یک سال زپرتی ناقابل مسخره، داد و بیداد کردیم که آآآآی دنیا ما تخم گذاشته ایم! سر عالم و ادم را بردیم که این تخمی که ما گذاشتیم الا و بلا دو زرده است و یکی زرده از طلا یک طرده از نقره، دورش را هم برلیان گرفتهام. مجددا زرشک! تازه اگر تخم گذاشته بودیم باز هم اوضاع بهتر بود، صابون نیمروی تازه به دل نزنید که جا تر است و بچه ای اصلا وجود نداشته است. فقط جایمان را تر کرده ایم و بچه؟! «من نبودم دستم بود تقصیر آستینم بود»سپر بلاکش ماست.

خراب کاری هایمان را زیر پتوی بچه پنهان می کنیم، تری جا را گردن بچه می اندازیم و آن وقت اگر پرسیدند بچه کو؟! کدام بچه؟! دادمان بلند می شود که

آی روله روله روله

رولمه بردن هی هی

رولمه بردن هی هی
گلی که خوم بدادم پیچ و تابش
به آب دیدگونم دادمش آبش...

آب دادن را موافقم، ولی فقط جا را آب داده ایم، آب مانند!

نه این جور نمی شود. مرغ زیرک نقش خوبی نیست که بازی می کنیم. زیرکی مان برای خودمان زیرکی است. صاحب خانه دارد کر و کر به ما می خندد و قرار شاید نباشد همیشه به روی دغل ما بخندد. یک هو دیدی لگد را کشید زیر بساط لانه و گفت اصلا بی خیال مرغ! تخم مرغ بخورد توی سرش. آن وقت بیا و درستش کن. صاحب خانه بلد است که داریم دغلی می کنیم. این داد و بی داد ها سر خودمان را گرم کرده است. خودمان را گول زده ایم، برف گیر آورده ایم که سرمان را کبکانه (مجددا الف و نون و هه مربوط به تشبیه و ربطی به تولیدات احتمالی خوراکی احتمالی کبک ندارد) بچپانیم در آن. نه عزیزم. جمع کن بساطت را طور دیگری شو. از مرغ بودن بیا بیرون. آدم باش.

آدمها بزرگ که میشوند و چشمهایشان بازتر که میشود، انگار نور این دنیای لجن مال است که چشمانشان را پر می کند که از هم غافل می شوند. وگر نه در بزرگ شدن هیچ چیزی غیر از دوری آدمها ندیدم که ندیدم. دلمان را خوش کردیم که داریم بزرگ می شویم، خیال کردیم! فی الواقع زرشک! این ما نیستیم که بزرگ می شویم، این دنیای ماست که کوچک می شود و از انجا که ما آدمها فقط بلدیم از مقایسه چیزها را درک کنیم فکر می کنیم بزرگ شده ایم. زهی خیال باطل.

*

سامانه را من خوب می شناسم. روزگاری زندگی ام بود. زندگی خیلی های دیگر هم بود. امروز فقط خاطره است. خاطره ای که فراموش شده. پازلی بود که با خون دل قطعه هایش جور شده بود و داشت کنار هم چیده میشد و یواش یواش میشد از مجموعه چیده ها، تصویر قشنگ آینده اش را دید. اما خانه مان را که عوض کردیم، قاب سامانه به گوشه ای پرتاب شد و خاک خوردنش شروع. بعدتر هم دانه دانه تکه های این پازل از قاب کنده شدند و افتادند کنار. حالا دو قطعه از همان پازل را که میبینی سخت است بتوانی بفهمی اینها روزی روزگاری یکی بودند و کنار هم بودند و با هم داشتند تصویر قشنگ آینده را می ساختند. حالا ایقدر بی ربطند که یکی سرخ است یکی آبی. آن نقاشی بزرگ قشنگ، امروز به در هم ریخته مداد رنگی های کند تبدیل شده.

*

یادش به خیر آن روزها، دلمان بد جور هوای حال و هوای سامانه را کرده.

ماندن میان پله ها، درست وسط رسیدن و نرسیدن، پای چپ روی پله پایین، پایین راست معلق و آویزان و معطل. بمان یا برو؟ رفتن برای چیست و ماندن برای چیست؟! باید رفت یا باید ماند؟! فردا که خبر از بی خبری نوع من آورده شود، با کدام فریاد، نامم را خواهم کشید؟! نمی دانم؟

*

دیشب وقتی داشتم برای ماه آواز می خواندم، کمی سرد بود، پتوپیچ شدنم لحظه را کند کرد. فریاد که میزنم میان پله های رفتن و ماندن، ماه نگاهم میکند و باد نوازشم میکند.

*

من دردم را بر خودم داد کشیده ام و اکنون میان پله رفتن و ماندن مردد مانده ام.

*

باید تمام بودن هایت را نقاشی کنم بر تن برگ، دل درخت حتی در بودنت هم تنگ خواهد شد.

*

این ها خزعبلات یک ذهن خسته از رفتن مجبور به رفتن است. باورشان نکنید.

وقتی خدا بیخ خرت رو میگیره و سرتو میکنه زیر آب، اون زیر نگه میداره نگه میداره نگه میداره تا دست و پا زدن و التماس کردنت رو ببینه، میشی مثل من که دارم پاچه خدا رو میگیرم. گیر الکی دادن به خدا کار آدمیه که کم آورده. کار آدمیه که عجزش و این که غلطی نمی تونه بکنه بهش ثابت شده. کار من خریه که گیر افتادم وسط یه عالمه چرندیات مزخرف و هر چی زور می زنم که یه تکون به این جمود مخرب بدم، نمیشه. فقط روز به روز فشار بیشتر میشه. حالم دیگه داره از زندگی به هم می خوره. یک مشت چرندیات پوچ بی معنی تحویل آدم میشه، اسمشم میشه زندگی. یه مشت آدم خودخواه زبون نفهم مغرور، ادمایی که تو یه دنیای دیگه سیر میکنن و تو خواب و خیالند. یعنی قشنگ دلم می خواد داد بزنم سر زندگی و هر چی از دهنم در میاد بگم. شدت عصبانیت من و حجم کم آوردنم، خستگی ای رو رو دلم نشونده، که زمین و زمان رو برام بی معنی و مسخره کرده. مثل کوه نوردی که گرفتار برف شده و دیگه نای رفتن نداره، درست لحظه ای که چشماش سنگین شده و می خواد بخوابه و مثل تو فیلما هی تو صورتش می زنن که نه تو نباید بخوابی، اما گوشش بدهکار نیست. قله برای اون کوه نورد بی معنیه. می دونه که اگه بخوابه میمیره، ولی هیچ چیز دیگه ای براش مهم نیست، هیچ چیز براش معنی نداره. فقط خواب.

حالم از دنیا و زندگی و به هم می خوره. میرم چون مجبورم برم. از بی کفنی زنده ام.

*

حالا فهمیدید برای چی نمی نویسم؟

مرددیوانه ادم نترسی است معمولا! معمولا از چیزی نمی ترسد! البته غیر از جاهای تنگ و از حیوانات وحشی وقتی دستش خالی باشد، و از ارتفاع وقتی هیچ تکیه گاهی نداشته باشد. 

مرد دیوانه باید اعتراف کند یک ترسی آمده است و گوشه دلش نشسته است! و این اصلا خوب نیست. متاسفانه قسمت بدتر ماجرا است که مرد دیوانه نمی داند از چه چیزی ترسیده است!

شاید همان ارتفاع باشد حالا که پناهگاهم سست شده است.

روزی روزگاری در بیشه ای دور که پر بود از چمن و گل و درخت، زرافه ای به همراه خانواده اش زندگی می کرد. زرافه حکایت ما یک کم زرافه تر از خیلی از زرافه ها بود و زیر پوزه اش با بالای شاخک های خیلی از زرافه ها هم ارتفاع بود. و این بود که اسمش زرافه بود. زرافه ما، که از این به بعد زرافه نامیده میشود، خیلی زرافه ی خاصی هم نبود، گردن دراز، خالهای قهوی ای روی زمینه ای زرد نارنجی مانند! یک روز زرافه دلش خواست حرکت کند و از بیشه خوب پر از میوه اش به بک جای دیگر برود. این بود که چمدانش را بست و دسته چمدان را دور شاخک هایش انداخت و راه افتاد و آمد تا به سر اتوبان رسید. آنجا ماشین ها خیلی زیاد بودند و خیلی هم تند می رفتند و خیلی هم برای زرافه کوچک بودند، اما زرافه بالاخره یک ماشین که سقف نداشت پیدا کرد و آن را سقف باز کرایه کرد تا او را به آنجایی که می خواهد ببرد. اما از آنجا که راهنمایی و رانندگی هنوز گواهینامه حمل زرافه صادر نکرده است، آن ماشین بدون سقف نتوانست زرافه را تا انتها ببرد. و این شد که زرافه مجبور شده پیاده شود و باقی مسیر را با اتوبوس برود. آن هم اتوبوس شرکت واحد. خرید بلیط الکترونیکی اتوبوس برای زرافه کمی سخت بود، چرا که باید از آن بالا خم می شد و سرش را توی سوراخ نیم دایره ای ای که یک خانمی آن طرفش نسشته بود می کرد و در خواست بلیط می کرد و این کار برای زرافه خیلی عجیب بود! زرافه بلیطش را که خرید، آمد و توی ایستگاه ایستاد تا اتوبوس بیاید. زرافه فکر می کرد اتوبوس ها خیلی تند تند می آیند اما خیلی کند کند می آمدند و این بود که زرافه خسته شد و چمدانش را از روی شاخکهای برداشت و روی سقف ایستگاه اتوبوس گذاشت و خودش هم گردنش را 90 درجه خم کرد تا داخل ایستگاه اتوبوس جا شود و بتواند بشیند. بعد از  کلی که زرافه گردنش کج مانده بود، اتوبوس آمد. زرافه بلند شد و چمدانش را هم دور شاخک هایش انداخت و وارد اتوبوس شد. اما اتوبوس شلوغ بود و زرافه نمی توانست جایی برای نشستن پیدا کند. این بود که مجبور شد بایستد. وقتی درب اتوبوس بسته شد، گردن زرافه که از نشستن در ایستگاه کج شده بود لای درب ماند! به همین سادگی! گردن زرافه لای درب ماند و زرافه از آنجایی که نمی توانست از طریق قسمت خانمها با راننده صحبت کند و او را از لای در ماندن گردنش مطلع سازد، مجبور به ادامه حرکت با گردنی لای در مانده بود! اتوبوس حرکت می کرد و زرافه یک مقداریش از داخل اتوبوس می امد و یک مقداریش از بیرون اتوبوس میرفت! اتوبوس به ایستگاه رسید و زرافه کلی خدا را شکر کرد که گردنش آزاد شده است و از این به بعد می تواند راحت باشد، اما وقتی مسافرین پیاده شدند و مسافرین جدید که همگی از زرافه مسن تر بودند سوار شدند، باز هم جایی برای زرافه نماند و بسته شدن در همان و ماندن گردن لای آن همان! ایستگاه به ایستگاه زرافه گردنش را برای مدتی کوتاه آزاد احساس می کرد اما باز همان آش بود و همان کاسه و زرافه برای این که به آنجایی که می خواست برسد، برسد، چاره جز اینکه گردنش را لای درب اتوبوس بگذارد نداشت. زرافه نه به بیرون اتوبوس تعلق داشت نه به داخل آن. زرافه اصلا به آن هیچ جای آن جا نعلق نداشت، زرافه جایش توی بیشه بود نه توی اتوبوس! اما چون می خواست به آنجایی که می خواست برود، برود، مجبور بود بیاید و گردنش را لای در اتوبوس قرار دهد. زرافه گاهی نفسش قسمت بیرون از اتوبوس نای را می پیمود و با داخل کاری نداشت و در این جور مواقع به زرافه خیلی بد می گذشت. خیلی بدتر هم می گذشت حتی. زرافه مجبور به رفتن بود، چون می خواست به آنجایی که می خواست برود، برود، اما دیگر شاخک و سمش خبر نداشتند که راهنمایی و رانندگی هنوز فکری به حال زرافه ها نکرده است و باید با اتوبوس برود و اتوبوس هم همه مسافرینش از زرافه مسن تر هستند و زرافه، زرافه مودبی است و مجبور است بایستد و گردنش که کج شده است باید لای درب اتوبوس بماند و نفسش هم گاهی سر گردنه درب گیر کند! زرافه از اینها خبر نداشت اما حالا که خبر دار شده بود، چاره ای جز این نداشت، چون باز هم می خواست به جایی که می خواست برود، برود. دست خودش هم نبود که هر وقت خسته شده، داد بزند و به راننده بگوید می خواهد پیاده شود! مجبور بود با اتوبوس برود و هر جا راننده دلش می خواهد بایستد و از قبل مشخص شده است، بایستد! آن هم نه خیلی! در حدی که چند نفری پیاده و سواره شوند و باز همان آش و همان کاسه!

*

دیروز در خیابان اتوبوسی را دیدم که زرافه حمل می کرد!

*

زندگی این روزها فشارش را زیاد کرده است. احساس یک زرافه را دارم که گردنش لای درب اتوبوس گیر کرده است!

اتوبوس:

اتوبوس درب و داغون نبود، ظاهرش خوب بود. از این زرد جدیدا! فقط صندلیاش خیلی چرت بود. می زد تو ذوق! از این پلاستیکی نازک چرندا که خیلی هم کثیف بود. عوضش ردیف صندلی روی چرخ خیلی باز بود و برای من دیلاق خیلی خوب بود. راحت میشد خودمو از زیر بکشم و لم بدم. فقط کاش نرم تر بود.

من:

یه ماهی میشه قلم دوات خریدم نستعلیق تمرین میکنم. عشقی. دوس دارم. از بچگی دوس داشتم. خطمم از بچگی بد نبود. رو هوا شستم رو قلم میکنم می نویسم. هر جا یه نستعلیق میبینم زل میزنم بهش، ازش  یاد بگیرم. دوس دارم خب. یاغی گری هم می کنم تو نوشتن. شکلا رو به سلیقه خودم تغییر میدم. تمرین آزاد! بدون استاد، بدون سرمشق! اختراع دوباره نستعلیق!

اتوبوس:

با یه قلم درشت رو مقوا شعر نوشته بود. حدیث نوشته بود. گل زده به در و دیوار اتوبوسش. دروغ ممنون نوشته بود. خطش قشنگ بود. اما بازم ایراد داشت،؛ ولی خیلی کم بود. قشنگ بود در مجموع. مقوا رو کنگاره دار بریده بود. اتوبوسشو شیک و پیک کرده بود. قلمش درشت بود.

من:

قلمت خوب نیست، درشته. مال درشت نوشتنه. تو که داری ریز تمرین می کنی. قلم فیروزان (یا یه همچین چیزی) خوبه. توش باید رشته رشته باشه. دقت کن نشکسته باشه. بندازش زمین ببین چه صدایی میده، معلوم میشه شکسته یا نه. یه خط به طول 2 سانتی متر میتونی با این قلمت بکشی. مرکبت هم که خوب نی. آب بریز توش. آب مقطر.

اتوبوس:

قلمش خوب بوده، درشت بوده، مخصوص درشت نوشتن بوده. جوهرشم خوب بوده. دمش گرم، عجب اهل حالیه یارو.

*

تو ایستگاه نمی دونم چندم بود که حواسم رفت پی این که راننده چه شکلیه. از پشت دیواره پلاستیکی سیاه پشت راننده نمیشد دید کسی پشت فرمون هس یا نه. یکی داشت پول میگرفت از مسافرا

*

من:

چقدر زیاد شده این که یکی پول بگیره. حتما شرکت واحد استخدام کرده. حتما زمان توقف اتوبوس رو کم کرده، بهره ور بوده. بدبخت حالا چقدر گیرش میاد. شاید راننده بهش پول میده. روزی 3،4 تومن. با این قیافش معلومه فقیره. شایدم معتاد باشه. موها بلند، ریش بلند، لباس کارکرده. لاغر. راننده چی کار داره میکنه؟

اتوبوس:

کرایه ها رو گرفت. با حوصله. سر صبر. باخنده. اومد نشست پشت فرمون.

من:

عجب! راننده که همین بود. پس آدم حسابیه. از این استیل ریشیا. فقیر مقیر نبوده. چقدر دیدم عوض شد. مسخرس! بسته به اینکه یارو کجا واساده در موردش فکر کردم، پشت فرمون یکی دیگه شد کاملا! عجب آدمای چرتی هستیما، آدما رو فقط با جایگاهشون میشناسیم، آخه جرا مستقل از اینا فکر نکردم. آدم آدمه، هر جا که میخواد باشه. عجب خری هستم، ببین تو که کلی ادعات میشه، گند زدی. ببین گند زدی.

اتوبوس:

پسره از در عقب اومده بود تو. یه چیزایی گفت. شروع کرد به تیمپو زدن و خوندن. راجع به امام رضا. صداش افتضاح بود.  بد هم میزد. راننده با یه استیل باحال دست انداخته بود رو میله کنار دستش. برگشت با خنده نگاش کرد.

من:

رانندهه آدم باحالیه. خط خودشم هست انگار. دمش گرم.

اتوبوس:

تیمپو ارزون پلاستیکیشو می چرخوند چلو مسافرا پول بگیره. پشت سر من که رسید یه چیزایی گفت. اصلا گوش نکردم. صورتمو چرخوندم. دو تا ردیف جلوتر من نشست. دست کرد تو تیمپو. 400 تومن نمیشد. ایستگاه خواست پیاده شده. راننده نزاشت. واسا یه ایستگاه دیگه بزن. هزازیو برداشت انداخت تو تیمپو. پسره رفت چلو کنار دست راننده.

من:

بدبخت پسره، حتما از ایناس که آخر روز پولار و میده به یکی. لباساش بد یست، فقط کثیفه. چقد عرق خشک شده روش. موهاش هم خیلی وقته شسته نشده. این دوتا ساق بن رو برای چی بسته به دستش؟! قشنگ که نی، دستشم که سالمه! بیچاره!

اتوبوس:

شروع کرد به زدن. اینبار قشنگ زد. قشنگ خوند. شعرش خیلی حرف داشت. فهمیده بود چی گفته بودم راجعش حتما. از این می خوند که منم خوشبخت بودم، اما روزگار منو ابنطور کرده، که تو اوج شکفتن باید پزمرده بشم. راننده چشماش برق میزنه. دو تومنی رو لوله کرد تو جیب پسره. نگاش می کرد میخندید.

من:

رانندهه خیلی مرده. دمش گرم. اهل دله. حتما برم بش بگم خیلی باحاله. یه ایستگاه مونده بود پیاده میشم. همون اول حیدرخانی پیاده شم که همشهری جوان بخرم. قبلش برم پیشش.

اتوبوس:

ایستگاه اول حیدرخانی واساد. پا شدم رفتم جلو. 300 خورد داشتم. دادم به راننده. نگام کرد. یه چی گفت. می خندید. ذوق داشت. خوشحال بود. گفتم درسته؟ یه چی گفت. بازم نفهمیدم. گفتم درسته؟ یه چی گفت. فهمیدم. گفت "مولا یارت"

آدامس رو دوست دارم، کلاس دوم راهنمایی که بودم معلم علوممون گفت که آدامس برای دندون خوبه! یه بارم که بابام حالش بد شده بود دکتر گفته بود آدامس خوبه، حالا چه ربطی داشت نمی دونم! آدامسهای پنش تومنی بچگیم رو هم دوست داشتم، ده تومنیاش گنده تر بودند و شیرینیشون دیر تر می رفت و عکسم داشتن، اما خب به هر حال یه آدامس بودن و باید یه بار می خوردیش اما پنش تومنی رو دو بار! ینی با ده تومن به جای یه بار آدامس خوردن دو بار آدامس می خوردم و این برای منی که فقط دوس داشتم آدامس بخورم مهم بود. نه اینکه چه جوریه یا عکس داره یا خوشمزه تره. برا من فقط خوردن آدامس مهم بود. حتی یکی دو بار که رفته بودم خونه عمم که خیلی مایه دار بودند با پسر عمم رفتیم آدامس پنجا تومنی خریدیم که خیلی باحال بود اما من دیگه  نخریدم. مهم خوردن آدامس بود. مهم این که بود که یه چی باشه که بجویش و بعد بندازیش دور و وقتی که می خوای بندازی دور دلت نسوزه. دلم نمیومد پنجا تومن اون موقع رو بندازم دور. پنجا تومن اون موقه یعنی من ده بار تا مغازه بابام برم و برگردم! خیلی بود. دوس داشتم آدامسم خیلی بزرگ باشه تا بشه باهاش بادکنک بزرگتری ساخت. چنین آدامسی هم که هیش وخت نبود. پس من آدامس که می خوردم می زاشتمش گوشه یخچال، جوری که کسی نبیندش، بعدا که یه آدامس دیگه گیرم میومد این یکیو هم قاطیش میکردم و آدامسم بزرگتر می شد!

*

فرهنگ آدامسی ریشه کرده تو ما ملت! قرار نیست از کاری که می کنیم نتیجه ای بگیریم. عالمیم به اینکه کاری که داریم میکنیم نتیجه ای نداره. فقط همون اولش یکمی شیرییه بعد فقط کار کردن الکیه! ما ملت هم اصلا قصد نتیجه گرفتن نداریم، فقط می خواهیم کاری کرده باشم، بعد که جویدیمش و مدت زمان جویده شدن آدامس بدبخت توجیه اقتصادی پیدا کرد پرتش می کنیم بیرون. آروم و با احترام هم پرتش نمی کنیم هااا، تفش می کنیم بیرون! خیلی آدم باشم یواشکی می چسبونیمش زیر صندلی! یعنی از مدتی که شیرینی آدامسه رفته تا وقتی که تفش می کنیم بیرون داریم زمینه چینی می کنیم برای خلاص شدن از شرش!

*

با آدمها ارتباط برقرار می کنیم! شیرینه! خوشمزه! ارتباط رو داریم و ازش لذت می بریم! شیرینی که رفت و ما منفعتمون که جور شد، شروع می کنیم به زمینه چینی برای تف کردن! بعدشم پرتش می کنیم بیرون!

*

این طور حرف زدن من ناشی از عصبانیتیه که این روزها بد جور دور و بر بر من می پلکه! این روزها به زمین و زمان فحش می دم.